Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

Dönem sonu işlemlerinde dikkat edilmesi gerekenler

2007 DÖNEM SONU İŞLEMLERİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

geçici vergi uygulaması ile birlikte her üç ay sonunda yapıla geldiği nedenle seminer notları hatırlatma amaçlı olarak ana başlıklar halinde aşağıda belirtilmiştir.

1. Mevcut emtia fiilen sayılmak suretiyle değerlemesi yapılmalıdır.

2. Stok sayımında fiili durumla kaydi durum karşılaştırılarak noksanlık veya fazlalık varsa nedeni araştırılmalı ve katma değer vergisi de dikkate alınarak gerekli düzelme işlemleri yapılmalıdır.

3. Stok sayım ve değerlemesinden sonra satılan malın maliyeti tespit edilerek kayıtlara alınmalıdır.

4. Stoklarda varsa değer düşüklüğü bununla ilgili olarak takdir komisyonuna başvurup gerekli karar alınmalıdır.

5. Yıl içinde A.T.İ.K. alınmışsa, bunların alımıyla ilgili olarak yılın sonuna kadar oluşan kredi faizi, kur farkı, vade farkı vs. giderler ilgili iktisadi kıymetin maliyetine eklenmelidir.

6. 01.01.2004 tarihinden önce aktifleştirilen iktisadi kıymetlerin cari yıla ilişkin amortismanları eski usul ve esaslar çerçevesinde, 01.01.2004 tarihinden sonra aktifleştirilen iktisadi kıymetlerin cari yıl amortismanları ise, Maliye Bakanlığınca ilan edilen oranlar dikkate alınarak hesaplanmalıdır.

7. Yıl içinde alınan binek otomobiller için kıst amortisman uygulamasına dikkat edilmelidir.

8. Yıl içinde satılan A.T.İ.K. nedeniyle ayrılmış bulunan amortismanlar satış esnasında dikkate alınmalıdır.

9. Satılan A.T.İ.K. ile ilgili olarak oluşan kar, gerekli şartlar sağlanmışsa yenileme fonu hesabına aktarılmalıdır.

10. Zarar gören A.T.İ.K. ile ilgili olarak alınan sigorta tazminat bedeli iktisadi kıymetin değerinden fazla olan kısmı, gerekli koşulların varlığı halinde yenileme fonu hesabına atılabilir.

11. Kıst amortismana tabi iktisadi kıymetlerin, amortisman süresinin son yılında, ayrılmayan ilk yıla ilişkin amortisman tutarının gider kaydı yapılmalıdır.

12. İlk tesis ve taazzuv (kuruluş ve örgütlenme) giderleri ile özel maliyetler gibi aktifleştirilen giderlerin yıllık itfa payları hesaplanıp gider yazılmalıdır.

13. Peşin ödenen giderler içinde 2007 yılına ilişkin olanlarının alınıp cari yıl giderlerine atılması unutulmamalıdır.

14. Peşin tahsil edilen gelirler hesabında bulunan ve 2007 yılı geliri olan kısmın bu hesaptan alınarak cari dönem hasılatına eklenmelidir.

15. Alıcılarla (müşterilerle) ilgili cari hesap mutabakatları yapılmalıdır.

16. Satıcılarla ilgili cari hesap mutabakatları yapılmalıdır.

17. Bankalarla gerekli mutabakatlar sağlanmalıdır.

18. Yukarıda sayılan her üç mutabakat sonucuna göre gerekirse ilgili kayıtlar yapılmalıdır.

19. Kasa sayımı yapılarak kaydi durumla fiili durum karşılaştırılmalı farklılık varsa gerekli araştırma yapılıp kayıtlara alınmalıdır.

20. Döviz kasası Maliye Bakanlığınca belirlenen kurlar esas alınarak değerlenmeli ve gerekli kayıtlar yapılmalıdır.

21. Bankadaki döviz hesapları Maliye Bakanlığınca belirlenen kurlar esas alınarak değerlenmeli ve kayıtları yapılmalıdır.

22. Alınan çekler ve verilen çeklerin reeskonta tabi tutulması halinde oluşan gelir veya gider tutarları vergilemede dikkate alınmamalıdır.

23. Alacak ve borç senetleri istenirse reeskonta tabi tutulabilir. Alacak senetleri reeskonta tabi tutulması halinde borç senetleri de mutlaka reeskonta tabi tutulmalıdır. Senetlerde faiz oranı belli değilse, T.C. Merkez Bankası reeskont oranı uygulanarak gerekli kayıtlar yapılmalıdır.

Reeskont Hesaplama Formülleri:

a.İç İskonto Formülü:

Nominal Değer x Faiz Oranı x Gün Sayısı
Reeskont Tutarı = ——————————————————–
36.000 + (Faiz Oranı x Gün Sayısı)

b.Peşin Değer Formülü:

Nominal Değer x 36.000
Peşin Değer = —————————————————
36.000 + (Faiz Oranı x Gün Sayısı)

Reeskont Tutarı = Nominal Değer – Peşin Değer

Alacak Senetleri Reeskont İşleminin Muhasebe Kaydı
————————– / ————————-
657 Reeskont Faiz Giderleri Hes. ———–
122 Alacak Senetleri Reeskontu Hes. ————
————————- / —————————
Alacak Senetleri Reeskont İşleminin Ertesi Yıl Kapanışının Muhasebe Kaydı
———————— / —————————
122 Alacak Senetleri Reeskontu Hes. ————
647 Reeskont Faiz Gelirleri Hes. ————
————————-/ ————————–

Borç Senetleri Reeskont İşleminin Muhasebe Kaydı
————————– /—————————
322 Borç Senetleri Reeskontu Hes. ————
647 Reeskont Faiz Gelirleri Hes. ————
————————- / —————————
Borç Senetleri Reeskont İşleminin Ertesi Yıl Kapanışının Muhasebe Kaydı
————————- /—————————
657 Reeskont Faiz Giderleri Hes. ————
322 Borç Senetleri Reeskontu Hes. ————
————————- / ————————–

24. Yabancı para birimi üzerinden düzenlenen alacak ve borç senetleri de yukarıda belirtildiği şekilde reeskonta tabi tutulabilir. Senetlerde faiz oranı belli edilmemiş ise, Londra bankalar arası faiz oranı (LIBOR) esas alınmalıdır.

25. Bankalardaki vadeli mevduat hesaplarının dönem sonu itibariyle hesaplanan faiz tutarlarının gelir kaydı unutulmamalıdır.

26. Kullanılan banka kredileri ile ilgili olarak dönem sonuna kadar oluşan faiz tutarı hesaplanıp gider kaydedilmelidir.

27. Aktifte kayıtlı bulunan;

a) Hisse senetleri,

b) Fon portföylerinin %51’i Türkiye’de kurulu bulunan şirketlerin hisse senetlerinden oluşan yatırım fonu katılma belgeleri,

alış bedeli ile değerlenmelidir.

c) Yukarıda sayılanlar dışındaki tüm menkul kıymetler borsa rayici ile değerlendirilmelidir. Borsa rayici yoksa veya borsa rayici muvazaalı bir şekilde oluştuğu anlaşılması halinde,değerlendirmeye esas bedel, menkul kıymetin alış bedelinin vadede elde edilecek gelirin (kur farkları dahil) iktisap tarihinden değerleme gününe kadar geçen süreye ilişkin kısmı eklenmek suretiyle tespit edilmelidir.

d) Ancak, borsa rayici bulunmayan, getirisi ihraç edenin kar ve zararına bağlı olarak doğan ve değerleme günü itibariyle hesaplanması mümkün olmayan menkul kıymetler alış bedeli ile değerlemesi yapılmalıdır.

28. Dava ve icra safhasına giren alacaklar için karşılık ayrılıp gider kaydedilmelidir. Teminata bağlı alacaklar bu safhaya gelse bile karşılık ayrılmamalıdır.

———————– / ———————
128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hes. ———-
120 Alıcılar Hes. ———-
——————— / ———————–
654 Karşılık Giderleri Hes. ———-
129 Şüpheli Tic. Alacaklar Karşılığı Hes. ———-
——————–/ ————————-

29. Mahkeme kararına veya kanaat verici bir belgeye dayanarak tahsil olanağı kalmayan alacaklar kayıtlardan silinmelidir.

30. Ortaklara verilen borçlara adat hesaplanıp,

a) Şirket kredi kullanmışsa kredi faiz oranı,
b) Kullanmamışsa reeskont oranı,

üzerinden faiz hesaplanıp fatura düzenlenmeli ve %18 KDV uygulanmalıdır.

31. Dönem giderleri ile ilgili yansıtma kayıtları yapılarak, gelir ve gider hesaplarının tamamı dönem kar veya zarar hesabına aktarılmalıdır.

32. Yıllık beyannameye eklenmek üzere, yıl içinde tevkif yolu ile ödenen vergilerle ilgili olarak, tevkifat yapan kurum ve kuruluşlardan yazılar alınmalıdır.

33. Yapılan bağış ve yardımların gider yazılması yerine, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde beyan edilen gelirden indirilmesi esası getirilmiş olduğu hususu dikkate alınmalı ve buna göre bağış ve yardımların tamamı önce kanunen kabul edilmeyen gider olarak beyanname üzerinde kazanca eklenmeli ve daha sonra gelirden indirilecek bağış ve yardımların tutarı kazancın %5’ine kadar olan kısmı hesaplanarak beyannamede ayrıca gösterilmek kazançtan indirilmelidir. Özel kanunlarına göre yapılan ve miktar sınırlamasına tabi olmayan bağış ve yardımlar da önce KKEG olarak dikkate alınıp kazancın varlığı halinde beyannamede ayrıca gösterilerek indirilmelidir.

34. Diğer kanunen kabul edilmeyen giderler tespit edilerek beyannamede kurum kazancına eklenmesi unutulmamalıdır.

35. Serbest bölgelerden elde edilen gelirlerin istisna olarak dikkate alınması temin edilmelidir.

36. Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında elde edilen kazançların kurumlar vergisinden istisna olduğu unutulmamalıdır.

37. Türk Gemi Siciline kayıtlı gemilerin işletilmesinden sağlanan kazançların varlığı halinde bu kazançların kurumlar vergisi istisna edildiği unutulmamalıdır.

38. Gelir Vergisi Kanununun geçici 69 uncu maddesi hükmü uyarınca varsa yatırım indirimi istisna tutarı belirlenmelidir. Buna göre;

A. 31.12.2005 tarihi itibariyle indirim konusu yapılamamış yatırım indirim istisna tutarlarının indeksleme yapılarak kurum kazancından indirilmesi unutulmamalıdır.

B. 24.04.2003 tarihinde önce yapılan müracaatlara istinaden alınan Yatırım Teşvik Belgesine dayanan yatırımlar:

a) Fiili harcamalarda harcamaların tutar ve mahiyet itibariyle uygunluğu gözden geçirilmelidir.

b) Önceki yıllarda kar yetersizliği nedeniyle indirilemeyen yatırım indirim tutarını belirlemek için yeniden değerleme oranında artırılması sağlanmalıdır.

c) 01.01.1999 tarihinden önce alınan yatırım teşvik belgelerine dayanan yatırımların finansmanında kullanılmak üzere istenirse finansman fonu ayırabileceği unutulmamalıdır.

d) 01.01.1999 tarihinden sonra alınan yatırım teşvik belgelerine istinaden 2007 yılında yapılması planlanan yatırım tutarının planlanan şekilde (%10 eksiğini aşmamak şartı ile) gerçekleşmiş olup olmadığının gözden geçirilmesi ve %10 oranını aşan noksan gerçekleşmelerde düzeltme beyanında bulunulması sağlanmalıdır.

e) 2006 yılı kazancından ayrılan finansman fonu olması durumunda, bu tutarın 2007 dönemine ait yıllık kurumlar beyannamesinde kurum kazancına eklenmesi sağlanmalıdır

f) Yukarıda belirtilen şekilde yararlanılan yatırım indirim istisnası tutarı üzerinden, kazancın dağıtılıp dağıtılmadığına bakılmaksızın mutlak surette, %19.8 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hususu unutulmamalıdır.

C. Gelir Vergisi Kanunu’nun yürürlükten kaldırılan 19 uncu maddesi kapsamında 2005 yılında başlanmış olup iktisadi ve teknik bütünlük arz eden ve 2007 yılında gerçekleştirilen yatırımlar nedeniyle yapılan yatırım harcamalarının %40’ı yatırım indirimi istisnası olarak kurum kazancının vergilendirilmesi sırasında dikkate alınmalıdır.

39. Kurumlar Vergisi Kanununun 5 inci maddesi kapsamında kurumlar vergisinden istisna edilen varsa aşağıda belirtilen kazançlar tespit edilerek kurum kazancından indirilmesi sağlanmalıdır.

a. Tam mükellef kurumlardan elde edilen iştirak kazançları,
b. Dar mükellef kurumlardan elde edilen iştirak kazançları,
c. Yurt dışı iştirak hisselerinin elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar,
d. Emisyon primleri,
e. Yurtdışı inşaat ve onarım işleri ile teknik hizmetlerden sağlanan kazançlar,
f. Portföy ve fon işletme kazançları,
g. Gayrimenkul ve iştirak satışları kazançlarının %75’i,
h. Banka borçlarının ödenmesinde kullanılan gayrimenkul ve iştirak hisseleri satış kazançları,
ı. Bankaların alacak karşılığında edindikleri gayrimenkullerin satışından sağlanan kazançların %75’i,
i. Eğitim kazançları,
j. Rehabilitasyon merkezlerinin işletilmesinden sağlanan kazançlar,
k. Kooperatiflerin ortakları için hesapladıkları risturnlar.

40. Amortismanlarının ½’si gider olarak dikkate alınmayan binek otomobillerinin satışında, amortismanların gider kaydedilmeyen kısmı beyanname üzerinden diğer indirimler kısmında gösterilerek kazançtan indirilmelidir.

41. Beyan edilen kazanca göre ödenecek kurumlar vergisi ve eski hükümlere göre yararlanılan yatırım indirimi istisnası tutarı üzerinden kesilen gelir vergisi ile kurumlar vergisinden istisna edilen emeklilik yatırın fonları dışında kalan fon ve portföy kazançları üzerinden KVK. uyarınca yapılan kurumlar vergisi kesinti toplamı kadar karşılık ayrılıp bilanço ve gelir tablosunda gösterilmelidir.

42. 2007 yılına ilişkin olup, kurumlar vergisi beyannamesi verilene kadar gelen gider faturalarının KDV tutarları ile birlikte 2008 yılı kanunu defter kayıtlarına geçmiş yıl gideri olarak kaydedilip, kurumlar vergisi beyannamesinde bu fatura toplamları diğer indirimler sütununda gösterilerek matrahtan indirilmesi sağlanmalıdır.

43. 2006 yılına ilişkin olup 2007 yılı kayıtlarına alınan geç gelen fatura bedelleri, 2006 yılı kurum kazancından beyanname üzerinden indirilmiş olacağından, bu tutarların kanunen kabul edilmeyen gider olarak kumum kazancına eklenmesi unutulmamalıdır.

44. 2004 vergilendirme döneminde yenileme fonu hesabına konulan tutar, ilgili iktisadi kıymet alınmaması halinde 2007 yılı kazancına atılması unutulmamalıdır.

45. Örtülü sermayeye ilişkin faiz ve benzeri ödemeler ile örtülü yoldan dağıtılan kazançlar bir yandan kanunen kabul edilmeyen gider olması yanında, diğer yandan bu ödemeler hesap döneminin son günü itibariyle dağıtılmış kar payı sayıldığı hususu unutulmamalı ve ödenen bu tutarlar brütleştirilmek suretiyle üzerinden kar dağıtımına ilişkin %15 oranında yapılacak vergi kesintisine ilişkin muhtasar beyannamenin 23.01.2008 tarihine kadar verilmesi ve kesilen verginin 26.01.2008 günü akşamına kadar ödenmesi sağlanmalıdır.

Örnek 1. A.Ş. Ortaktan aldığı 600.000.00 YTL.borç karşılığında 2007’de 60.000.00 YTL faiz ödemiş ve finansman gideri yazmıştır. Dönem başı öz sermayesi 150.000.00 TL.dir.

– Örtülü Sermaye Tutarı = Ort. Alınan Borç – (Öz sermaye x 3)

150.000.00 YTL = 600.000.00 – (150.000.00 x 3)

– Örtülü Ser.İlişkin Faiz = Örtülü Sermaye x Ort.Ödenen Faiz
Ortaktan Alınan Borç

15.000.00 YTL = 150.000.00 x 60.000.00 (K.K.E.Gider yazılır.)
600.000.00
– Dağıtılan net kar payı = Ört.Sermayeye ilişkin faiz olup 15.000.00 YTL ‘dir.

– Dağıtılan kar payının net tutarı %15 kesinti oranına göre brüt tutarı =
15.000.00 x 100/ 85 = 17.647.06 YTL olup, bu tutar üzerinden yapılacak vergi kesintisi (17.647.06 x %15) = 2.647.06 YTL olacaktır.

– Bu tutar vergi 23.01.2008 günü akşamına kadar muhtasar beyanname ile beyan edilip 26.01.2008 günü akşamına kadar ödenmesi ve KKEG yazılması gerekir.

Örnek 2. A.Ş. İlişkisiz kişiye 500.000.00 YTL sattığı yatın bir benzerini aynı vade ve koşullarda ortağının eşine 420.000.00 YTL satmıştır.

– Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Dağıtılan Kazanç = Emsal Fiyatı – Ortağın Eşine Yapılan Satışın Bedeli.

80.000.00 YTL = 500.000.00 YTL – 420.000.00 YTL

– Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan 80.000.00 YTL KKEG olarak kurum kazancına eklenmesi yanında ayrıca, dağıtılan net kar payının olarak %15 vergi kesintisine tabi tutulacaktır.

– Buna göre 80.000.00 YTL’ nin %15 kesinti oranına göre brüt tutarı =
80.000.00 x 100/ 85 = 94.117.65 YTL olup, bu tutar üzerinden yapılacak vergi kesintisi (94.117.65 x %15) = 14.117.65 YTL olacaktır.
– Bu tutar vergi 23.01.2008 günü akşamına kadar muhtasar beyanname ile beyan edilip 26.01.2008 günü akşamına kadar ödenmesi ve KKEG yazılması gerekir.

46. KVK.’un 7 inci maddesi ile GVK.’un 75 inci maddesi uyarınca 31.12.2007 tarihi itibariyle elde edilmiş sayılan kontrol edilebilen kurum kazancı veya kar payı tutarlarını beyannameye ithal edilmesi unutulmamalıdır.

47. 4325 sayılı Kanun kapsamında elde edilen kazançlara indirimli oran uygulanacak olduğu hatırdan çıkarılmamalıdır.

48. Yatırım indirimi istisnasından yararlanmış olan kurumlarda kurumlar vergisi oranı %20 değil %30 olarak uygulanacaktır.

49. Yurt dışında ödenen vergilerin mahsubunda yasada belirtilen belgeler temin edilerek tercüme ettirilmesi ve beyannameye eklenmelidir.

Bu şekilde mahsup edilecek verginin tutarı, yurt dışı kazanç üzerinden Türkiye’de
alınacak vergiden fazla olmayacaktır.

50. Geçici vergi uygulaması nedeniyle, geçici vergi dönemleri itibariyle,

a) Amortisman ayıranlar dönem sonunda amortisman ayırmaktan vazgeçebilirler.

b) Amortisman hesaplamayanlar, dönem sonunda amortisman ayırabilir ve gider yazabilirler.

c) Alacak ve borç senetlerini reeskonta tabi tutmayanlar dönem sonu itibariyle reeskont yapabilirler.

d) Alacak ve borç senetlerini reeskonta tabi tutanlar dönem sonunda reeskonttan vazgeçebilirler.

e) Yıl içinde yararlanılan yatırım indirimi istisna uygulamasından geçici vergi beyannamelerinin düzeltilmesi koşulu ile vazgeçebilirler.

f) Yıl içinde yararlanılmayan yatırım indirimi istisna uygulamasından yararlanılabilir.

Dönem sonu işlemlerinde dikkat edilmesi gerekenler

Hakkımızda

2007 Yılında kurulmuş ve bu tarihten itibaren ilgili mevzuat çerçevesinde muhasebe ve mali müşavirlik mesleği ile ilgili hizmetleri müşteri portföyüne sunmayı hedef edinmiştir.

Hizmetlerimiz

Gerçek ve tüzel kişilere ait teşebbüs ve işletmelerin genel kabul görmüş muhasebe prensipleri ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince, mali müşavirlik işleri yapmak.

İletişim

A:Gümüşpınar Mah. Sakızağacı Cad. Nergis Evleri Sitesi No:12/4 D.2 Soğanlık. Kartal-İstanbul

T:+90 216 441 20 40

F:+90 216 441 21 70

E:info[at]selcukozturk.net