Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

Fazla çalışma

Yasal düzenlemeler doğrultusunda, çalışma süresi haftada en çok 45 saattir. Bu süre yasa koyucu tarafından “haftalık çalışma süresi” olarak adlandırılmıştır. Sürenin uygulanması sırasında işyerlerinin çalışma şekillerine bakılır.

Eğer işyerinde, haftada 6 iş günü çalışılıyorsa, günde 7,5 saati geçmemek üzere, cumartesi günleri kısmen veya tamamen tatil uygulayan işyerlerinde ise, haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanmaktır. Belirttiğimiz husus iş yasasının 61. maddesinde hüküm altına alınmıştır. Haftalık çalışma saatinin yukarıda açıkladığımız şekillerde çalışma günlerine paylaştırılması halinde ortaya çıkan günlük çalışma süresi ise “günlük normal çalışma süresi”dir.

İş hayatının yapısı gereği bazı durumlarda işçilerin normal çalışma sürelerini aşan çalışmalar yapmalarının gerekliliği herkesçe bilinen bir gerçektir. Bu gerekliliğin neticesinde bazı yasal düzenlemelerin getirilmesi zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Bu sebeple yasa koyucu tarafından, 4857 sayılı İş Yasasının 41. maddesinde usul ve esaslarını belirlenmiştir. İlgili madde ile getirilen düzenleme aşağıdaki gibidir.
“Madde 41. Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle yapılabilir. , Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile, bazı haftalarda toplam kırkbeş saati aşsa dahi bu çalışmalar sayılmaz. Her bir saat için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.
Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırkbeş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenir. veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir.

İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır. 63 üncü maddenin son fıkrasında yazılı sağlık nedenlerine dayanan kısa veya sınırlı süreli işlerde ve 69 uncu maddede belirtilen gece çalışmasında yapılamaz.
Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerekir.
Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz.
Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmaların ne şekilde uygulanacağı çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.
Yasal düzenlemenin ne şekilde çalışma hayatına uygulanacağına ilişkin olarak, “İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği”, başlığı altında bir yönetmelik düzenlemiş ve yönetmelik, 06.04.2004 tarih ve 25425 sayılı Resmi Gazete’de yayımı tarihine yürürlüğe girmek üzere, yayınlanmıştır.
Yeni iş yasası ile çalışma saatlerini haftalık 45 saatten farklı olarak belirleme hakkı verilmesi, fazla mesai müessesine de yeni bir bakış açısı gelmesi zorunluluğunu doğurmuştur. Bu zorunluluk neticesinde fazla çalışılan saatler iki grup halinde incelenir. “Fazla Çalışma” ve “Fazla Sürelerle Çalışma”.
İşte ilgili yönetmeliğe göre, fazla çalışma, İş Kanunu’nda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmaları, fazla sürelerle çalışma ise, haftalık çalışma süresinin, sözleşmeyle 45 saatin altında belirlendiği durumlarda bu çalışma süresini aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışmaları ifade etmektedir.
Fazla çalışmanın her saati için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen tutarının % 50 fazlası ile, fazla sürelerle çalışmalarda ise her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının % 25 fazlasıyla ödenecektir.
Parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen işlerde ise, fazla çalışma süresince, her bir fazla saat içinde yapılan parçayı veya iş tutarını karşılayan ücret esas alınarak fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma ücreti hesaplanır.
Parça veya yapılan işin hesaplanması problem teşkil ediyor ise, parça başına veya yapılan iş tutarına ait ödeme döneminde meydana getirilen parça veya iş tutarları, çalışılmış olan normal ve fazla çalışma saatlerinin toplam sayısına bölünerek bir saate düşen parça veya iş tutarı bulunur. Bu şekilde belirlenen bir saatlik parça veya iş tutarına düşecek normal ücretin, %50 fazlası fazla çalışma ücreti, %25 fazlası da fazla sürelerle çalışma ücretidir.
Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde fazla çalışma ücreti, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 51’inci maddesinde öngörülen “Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre ödenecektir.
Fazla çalışma süresinin toplamının üst sınırı nedir?
Bir yılda 270 saatten fazla olamayacaktır. Bu süre sınırı, işyerlerine veya yürütülen işlere değil, işçi bazında dikkate alınacaktır. Bir başka ifade ile, işyerinde çalışan her bir işçi için ayrı ayrı 270 saatlik fazla çalışma süresi söz konusu olacaktır. Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sürelerinin hesabında yarım saatten az olan süreler yarım saate, yarım saati aşan süreler ise bir saate tamamlanarak hesaplama yapılacaktır.
4857 sayılı yasa ile getirilen bir diğer yeni durum ise işçilere, yapmış oldukları fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma saatleri karşılığında serbest zaman talep hakkı verilmesidir.
Eğer işçi, yapmış olduğu fazla çalışma veya fazla süreli çalışma karşılığında zamlı ücret almak yerine, yazılı olarak talepte bulunmak kaydıyla, serbest zaman kullanabilecektir. Serbest zaman kullanmak isteyen işçi, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir.
İşçi hak ettiği serbest zamanı, 6 ay zarfında işverene önceden yazılı olarak bildirmesi koşuluyla ve işverenin, işin veya işyerinin gereklerine uygun olarak belirlediği tarihten itibaren iş günleri içerisinde aralıksız ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanabilecektir. İşçinin kanundan ve sözleşmelerden kaynaklanan tatil ve izin günlerinde serbest zaman kullandırılamaz.
Ayrıca, işveren, fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırdığı işçilerin bu çalışma saatlerini gösteren bir belge düzenleyerek imzalı bir nüshasını işçinin özlük dosyasında saklamak zorundadır. Bunun yanında, işçilere yapılan fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ücret ödemeleri ücretle birlikte ödenecek ve ücret bordrolarında işçiye verilmesi gereken ücret hesap pusulalarında açıkça gösterilecektir.

Fazla çalışma

Hakkımızda

2007 Yılında kurulmuş ve bu tarihten itibaren ilgili mevzuat çerçevesinde muhasebe ve mali müşavirlik mesleği ile ilgili hizmetleri müşteri portföyüne sunmayı hedef edinmiştir.

Hizmetlerimiz

Gerçek ve tüzel kişilere ait teşebbüs ve işletmelerin genel kabul görmüş muhasebe prensipleri ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince, mali müşavirlik işleri yapmak.

İletişim

A:Gümüşpınar Mah. Sakızağacı Cad. Nergis Evleri Sitesi No:12/4 D.2 Soğanlık. Kartal-İstanbul

T:+90 216 441 20 40

F:+90 216 441 21 70

E:info[at]selcukozturk.net